Przestój auta firmowego po kolizji: utracony dochód z OC sprawcy

Czy utracony dochód po kolizji może być szkodą z OC sprawcy?

Jeżeli samochód wykorzystywany w działalności gospodarczej nie może pracować po kolizji spowodowanej przez innego kierowcę, skutkiem może być nie tylko koszt jego naprawy. Przedsiębiorca może utracić dochód, który z odpowiednio wysokim prawdopodobieństwem osiągnąłby bez zdarzenia. Art. 361 § 1–2 Kodeksu cywilnego obejmuje normalne następstwa szkody oraz utracone korzyści. Odpowiedzialność z OC sprawcy trzeba ocenić w granicach konkretnej sprawy.

Roszczenie nie jest automatyczne. Nie wystarczy liczba dni od kolizji ani samo stwierdzenie, że „auto zarabia”. Liczą się rzeczywiste zlecenia, dostępność innych pojazdów, możliwość ograniczenia straty i wiarygodne rozliczenie dochodu. Inna jest sytuacja taksówki, samochodu dostawczego, pojazdu serwisowego i samochodu służbowego, który można zastąpić bez utraty zleceń.

Pięć kroków, aby udokumentować przestój auta i utracone korzyści

1. Ustal rzeczywisty okres niemożności pracy

   Zachowaj zdjęcia, opis uszkodzeń, daty oględzin, zlecenie naprawy, informację o częściach, wydaniu i odbiorze samochodu. Oddziel okres uzasadnionej niedostępności pojazdu od dni, w których firma i tak nie planowała go używać.

2. Wykaż gospodarcze wykorzystanie samochodu

   Zbierz zlecenia, kalendarz kursów lub wizyt, umowy, trasy oraz korespondencję z klientami. Wskaż, które zlecenia musiały zostać odwołane lub opóźnione właśnie wskutek uszkodzenia pojazdu.

3. Oblicz prawdopodobny dochód, nie sam przychód

   Porównaj odpowiednie wcześniejsze okresy i planowane zlecenia. Uwzględnij niewydatkowane paliwo, opłaty drogowe, podwykonawców oraz inne koszty zmienne, których uniknięto przez przestój. Nie stosuj jednej średniej bez sprawdzenia sezonowości.

4. Sprawdź możliwość ograniczenia szkody

   Udokumentuj, czy dało się wykorzystać inne auto, przełożyć usługę albo zasadnie wynająć pojazd zastępczy. Jeśli to niemożliwe, wskaż konkretną przyczynę: wymagane wyposażenie, dostępność, terminy lub rodzaj przewozu. Nie zaciągaj nieracjonalnych kosztów wyłącznie dla wykazania roszczenia.

5. Odpowiedz na konkretne zastrzeżenia ubezpieczyciela

   Poproś o rozbicie decyzji na zakwestionowany okres, przyjęty dochód i pominięte dokumenty. W reklamacji połącz daty zleceń z dowodami niedostępności pojazdu i wyliczeniem rzeczywistej straty.

Przychód a utracony dochód: co powinno znaleźć się w wyliczeniu?

Przedstaw osobno przychody, które prawdopodobnie wystąpiłyby bez kolizji, i koszty związane z ich uzyskaniem. Jeśli odwołano transport, nie wystarczy kwota z planowanej faktury. Trzeba pokazać, jakie wydatki na wykonanie przewozu byłyby konieczne i których dzięki niewykonaniu usługi nie poniesiono.

• Rozliczenia z porównywalnych tygodni lub miesięcy, z wyjaśnieniem różnic sezonowych.
• Zamówienia, harmonogramy, potwierdzenia anulowania i ustalenia z kontrahentami.
• Koszty paliwa, opłat, prowizji lub podwykonawców powiązanych z niewykonaną usługą.
• Dowody, że firma nie zrealizowała tych samych zleceń innym pojazdem albo w innym terminie.
• Chronologię naprawy i korespondencji z ubezpieczycielem, z przyczynami wydłużenia postoju.

Utracone korzyści są w praktyce trudniejsze do wykazania niż faktura za naprawę. W sprawach nieregularnych przychodów lub nowych przedsiębiorstw trzeba szczególnie starannie uzasadnić prawdopodobieństwo uzyskania dochodu. Brak rozliczeń z długiego okresu nie oznacza automatycznie, że roszczenie jest niemożliwe, ale zwiększa znaczenie innych dokumentów.

Ubezpieczyciel uznał tylko kilka dni przestoju. Co sprawdzić?

Porównaj daty kolizji, zgłoszenia, oględzin, akceptacji technologii naprawy, zamówienia części, rzeczywistego rozpoczęcia pracy i odbioru samochodu. Zapisz, które opóźnienia wynikały z obiektywnych przyczyn, a które z decyzji przedsiębiorcy albo warsztatu. Nie zakładaj ani automatycznego końca roszczenia w dniu pierwszej decyzji, ani prawa do wypłaty za cały okres bez względu na przyczynę zwłoki.

W uchwale III CZP 84/18 z 15 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy wypowiedział się o uzasadnionych kosztach najmu pojazdu zastępczego podczas przedłużającej się naprawy. Nie jest to automatyczna podstawa do uznania każdego żądania utraconego dochodu. Każdy składnik szkody trzeba wykazać odrębnie.

Najem auta zastępczego a utracony dochód: nie licz tej samej straty dwa razy

Jeżeli przedsiębiorca wynajął odpowiedni pojazd i dzięki temu wykonał wszystkie zaplanowane zlecenia, samo unieruchomienie własnego samochodu nie oznacza jeszcze utraty dochodu. Wtedy sprawdza się przede wszystkim uzasadnione koszty pojazdu zastępczego. Jeśli zastępczy samochód nie pozwalał przewozić określonego ładunku lub wykonać części usług, trzeba wskazać utracone zlecenia i udowodnić, dlaczego strat nie dało się uniknąć.

Rozdziel okresy, zlecenia i wydatki. Ta sama niewykonana usługa nie może być rozliczana jednocześnie jako w całości utracony dochód i jako dochód rzeczywiście osiągnięty dzięki pojazdowi zastępczemu. Porównanie obu wariantów pomaga także ocenić, czy wydatki na najem rzeczywiście ograniczyły rozmiar szkody.